Wzorzec buhunda norweskiego definiuje psa o silnej konstrukcji, kwadratowej sylwetce i bystrym wyrazie ciemnych, owalnych oczu. Jako rasa pracująca, buhund wykazuje się dużą niezależnością, która musi być korygowana umiejętnym szkoleniem i budowaniem motywacji. Pielęgnacja dwuwarstwowej okrywy włosowej jest wymagająca głównie w okresach intensywnego linienia, kiedy niezbędne jest codzienne usuwanie martwego podszerstka. Rasa ta jest uznawana za wybitnie rodzinną, wykazującą dużą cierpliwość wobec dzieci, jednak jej instynkt alarmujący może być uciążliwy w warunkach miejskich. Sukces w wychowaniu buhunda zależy od zapewnienia mu odpowiednich wyzwań intelektualnych oraz konsekwencji w działaniu.
Spis treści
Historia i pochodzenie rasy
Buhund norweski to rasa o korzeniach sięgających głębokiej starożytności, nierozerwalnie związana z historią Skandynawii. Archeolodzy odnaleźli szczątki psów w typie buhunda w grobie wikingów w Gokstad, datowanym na około 900 rok n.e., co dowodzi, że towarzyszyły one ludziom w wyprawach i życiu codziennym już ponad tysiąc lat temu. Wikingowie wierzyli, że psy te są niezbędne nie tylko w świecie doczesnym, ale i w życiu pozagrobowym.
Sama nazwa rasy doskonale oddaje jej pierwotne przeznaczenie. Słowo „bu” w języku norweskim oznacza gospodarstwo, zagrodę lub szałas pasterski, natomiast „hund” to po prostu pies. Buhund był więc wszechstronnym psem zagrodowym, którego zadania nie ograniczały się do jednej funkcji. Pilnował obejścia przed intruzami, zaganiał owce i bydło, a także towarzyszył pasterzom w trudnych, górskich warunkach. Dzięki tej wielozadaniowości rasa przetrwała wieki, stając się narodowym symbolem Norwegii.
Wygląd i wzorzec rasy
Buhund norweski to typowy szpic o zwartej, kwadratowej sylwetce i dumnym noszeniu. Jego wygląd od razu zdradza przystosowanie do trudnych warunków atmosferycznych – posiada gęstą, odporną na deszcz sierść oraz stojące, ruchliwe uszy, które nadają mu wyraz czujności. Charakterystycznym elementem jest ogon, który musi być mocno zakręcony i noszony pewnie nad grzbietem.
- Wzrost w kłębie: Psy osiągają od 43 do 47 cm, natomiast suki są nieco mniejsze i mierzą od 41 do 45 cm.
- Waga: Samce ważą zazwyczaj od 14 do 18 kg, a samice od 12 do 16 kg.
- Umaszczenie pszeniczne (biszkoptowe): Najpopularniejszy kolor, wahający się od jasnego beżu do żółtawej czerwieni. Dopuszczalne są ciemne końcówki włosów (tzw. nalot) oraz czarna maska.
- Umaszczenie czarne: Musi być jednolite, choć dopuszczalne są niewielkie białe znaczenia (np. na piersi), przy czym im mniej bieli, tym lepiej.
- Oczy: Ciemne, owalne, z czarnymi obwódkami powiek, co nadaje psu bystre spojrzenie.
Charakter i usposobienie buhunda
W przeciwieństwie do wielu innych szpiców, które bywają niezależne i zdystansowane, buhund norweski jest psem niezwykle nastawionym na człowieka. To zwierzę radosne, pewne siebie i pełne energii, które najszczęśliwsze jest wtedy, gdy może aktywnie uczestniczyć w życiu swojej rodziny. Jego chęć do pracy nie wynika z przymusu, ale z ogromnej potrzeby interakcji z opiekunem. Jest to pies, który nie znosi nudy i bycia ignorowanym – dla buhunda bycie w centrum wydarzeń to stan naturalny.
Relacje z rodziną i dziećmi
Buhund norweski to doskonały pies rodzinny, który słynie z cierpliwości i łagodności wobec dzieci. Uwielbia wspólne zabawy i jest niestrudzonym kompanem do biegania czy aportowania. Należy jednak pamiętać, że jego silne przywiązanie do właściciela ma drugą stronę medalu – rasa ta bardzo źle znosi samotność. Buhundy to typowe psy – rzepy, które chcą towarzyszyć człowiekowi w każdym pokoju. Pozostawiane same na wiele godzin bez odpowiedniego treningu mogą cierpieć na lęk separacyjny.
Instynkt stróżujący i szczekliwość
Jako dawny pies zagrodowy, buhund ma we krwi alarmowanie o wszystkim, co uzna za nietypowe. Jest to rasa z natury bardzo szczekliwa. Każdy szmer za drzwiami, kurier czy przechodzący inny pies zostanie głośno zasygnalizowany. Nie jest to agresja, lecz czysta komunikacja i chęć ostrzeżenia stada. W warunkach wiejskich jest to zaleta, jednak w bloku mieszkalnym ta cecha może stać się uciążliwa dla sąsiadów, jeśli nie zostanie skorygowana odpowiednim wychowaniem.
Wychowanie i szkolenie
Buhund norweski jest psem bardzo inteligentnym i bystrym, co sprawia, że nowe komendy łapie w lot. Jednakże, jak przystało na szpica, posiada pewną dozę niezależności. Jeśli ćwiczenia są monotonne lub pies nie widzi w nich sensu (czytaj: korzyści), może zacząć głuchnąć na polecenia. Kluczem do sukcesu jest urozmaicanie treningów i budowanie motywacji opartej na zabawie i nagrodach.
Szkolenie metodami pozytywnymi przynosi u tej rasy najlepsze efekty, ponieważ buhundy są wrażliwe na ton głosu i źle reagują na szorstkie traktowanie. Priorytetem w wychowaniu szczeniaka powinna być nauka wyciszania oraz kontrola szczekania. Wczesna socjalizacja jest niezbędna, aby naturalna czujność psa nie przerodziła się w nadmierną reaktywność na bodźce miejskie.
Aktywność fizyczna i potrzeby mentalne
Niech nie zmyli Cię średni rozmiar i uroczy wygląd – to nie jest pies kanapowy. Buhund norweski to wulkan energii, który potrzebuje codziennej dawki intensywnego ruchu. Zwykły spacer wokół bloku to dla niego zdecydowanie za mało. Jeśli nie rozładuje swojej energii w sposób kontrolowany, znajdzie sobie własne zajęcie, które zazwyczaj wiąże się ze zniszczeniami w domu lub uporczywym szczekaniem.
Aktywności, w których buhund sprawdzi się najlepiej:
- Zwinność i posłuszeństwo: Dzięki zwrotności i chęci współpracy, rasa ta świetnie radzi sobie na torach przeszkód oraz w posłuszeństwie sportowym.
- Długie wędrówki i trekking: Wytrzymałość fizyczna pozwala im towarzyszyć opiekunom na wielokilometrowych trasach.
- Praca węchowa: Angażowanie psiego nosa to doskonały sposób na zmęczenie psychiczne, które dla tej inteligentnej rasy jest równie ważne jak bieganie.
- Zaganianie: Jeśli masz taką możliwość, treningi pasterskie będą dla buhunda realizacją jego naturalnych instynktów.
Zdrowie i najczęstsze choroby
Buhund norweski to rasa pierwotna, co przekłada się na jej ogólne końskie zdrowie i odporność. Psy te często dożywają 14-15 lat w doskonałej kondycji. Mimo to, jak każda rasa, posiadają pewne predyspozycje do chorób dziedzicznych, które potencjalny właściciel powinien znać przed zakupem szczeniaka.
Do najczęściej monitorowanych problemów zdrowotnych należą:
- Dysplazja stawów biodrowych: Choć rzadsza niż u dużych ras, zdarza się również u buhundów, dlatego ważne są badania rodziców.
- Dziedziczna zaćma (Cataracta): Choroba oczu, która może prowadzić do pogorszenia wzroku.
- Pulverulent Nuclear Cataract (PNZ): Specyficzny rodzaj zaćmy występujący u tej rasy, zazwyczaj o łagodnym przebiegu, nieprowadzący do całkowitej ślepoty.
Pielęgnacja i żywienie
Pielęgnacja buhunda nie jest skomplikowana, ale wymaga systematyczności. Posiada on dwuwarstwową szatę składającą się z twardego włosa okrywowego i gęstego, miękkiego podszerstka. Taka struktura oznacza jedno: intensywne linienie. Dwa razy w roku, na wiosnę i jesienią, pies „zrzuca futro” w ogromnych ilościach. W tym okresie codzienne szczotkowanie jest koniecznością, aby nie utonąć w sierści. Poza okresem linienia wystarczy wyczesać psa raz w tygodniu.
W kwestii żywienia buhundy nie są wybredne – wręcz przeciwnie, często bywają łakomczuchami. Mają tendencję do szybkiego przybierania na wadze, jeśli ich dieta nie jest zbilansowana z poziomem aktywności. Należy ściśle kontrolować kaloryczność posiłków i unikać dokarmiania przy stole, ponieważ ich błagalny wzrok jest bardzo przekonujący.
Dla kogo jest buhund norweski?
Decyzja o zakupie buhunda powinna być przemyślana, ponieważ jego temperament nie pasuje do każdego stylu życia. To pies wymagający zaangażowania, który odpłaca się ogromną lojalnością.
Buhund będzie idealnym wyborem dla:
- Osób aktywnych, lubiących sport i wycieczki.
- Rodzin z dziećmi szukających wesołego kompana.
- Osób zainteresowanych szkoleniem psów i kynologią.
- Mieszkańców domów z ogrodem (choć w bloku też sobie poradzi przy dużej dawce ruchu).
Buhund NIE jest polecany dla:
- Domatorów i osób stroniących od aktywności fizycznej.
- Osób zapracowanych, których nie ma w domu przez większość dnia.
- Osób ceniących absolutną ciszę i spokój (szczekliwość).
- Osób, które nie mają czasu na szkolenie i pracę z psem.
Cena i dostępność hodowli w Polsce
Buhund norweski to w Polsce rasa niezwykle rzadka, wręcz niszowa. Na terenie naszego kraju funkcjonuje zaledwie kilka hodowli, a mioty pojawiają się sporadycznie. Osoby zainteresowane zakupem szczeniaka muszą uzbroić się w cierpliwość i często zapisać na listę oczekujących z dużym wyprzedzeniem.
Alternatywą jest sprowadzenie psa z zagranicy, najczęściej z Norwegii, Skandynawii lub Wielkiej Brytanii, gdzie rasa jest znacznie popularniejsza. Należy liczyć się z tym, że cena szczeniaka z dobrej zagranicznej hodowli to koszt rzędu 1500–2000 euro (lub odpowiednik w koronach norweskich), do czego trzeba doliczyć kosztowny transport i formalności eksportowe. Decydując się na import, zyskujemy jednak dostęp do szerszej puli genetycznej.