Czy psy się pocą?

Gdy pies ociera łapy o chodnik, pozostawia nie tylko mokre ślady – to prawdziwe listy zapachowe pisane feromonami. Okazuje się, że psia skóra to skomplikowany system komunikacyjny, gdzie pot pełni rolę niewidzialnego atramentu. Jakie informacje kryją się w tych chemicznych sygnałach? Dlaczego niektóre rasy „mówią” intensywniej niż inne?

Zaskakująca prawda o poceniu się psów

Wbrew powszechnym mitom, psy naprawdę się pocą, ale w zupełnie inny sposób niż ludzie. Główną rolę odgrywają tu gruczoły merokrynowe (ekrynowe), zlokalizowane wyłącznie w opuszkach łap i na nosie. Ich wydzielina to przede wszystkim woda z elektrolitami, która parując, chłodzi te niewielkie, pozbawione sierści obszary. Co ciekawe, ślady mokrych łap na podłodze to właśnie efekt działania tych gruczołów – jednak odpowiadają one jedynie za 5-10% utraty ciepła. Reszta chłodzenia odbywa się poprzez inne mechanizmy, które u psów wyewoluowały jako znacznie skuteczniejsze.

Kluczowe różnice między ludźmi a psami:

• Ludzie: chłodzą się głównie przez parowanie potu z całego ciała.
• Psy: wykorzystują złożony system termoregulacji, w którym pocenie odgrywa drugoplanową rolę.

Gruczoły apokrynowe (pokrywające całe ciało) nie pełnią funkcji chłodzącej – odpowiadają za produkcję feromonów i komunikację zapachową.

W jaki sposób psi organizm radzi sobie z upałem?

Podstawowym narzędziem psa w walce z przegrzaniem jest zjawisko ziajania. Gdy temperatura ciała wzrasta, zwierzę zaczyna szybko oddychać z otwartym pyskiem, osiągając nawet 300-400 oddechów na minutę. Wilgoć z języka i dróg oddechowych paruje, absorbując ciepło i obniżając temperaturę krwi przepływającej przez te obszary. Proces ten może obniżyć temperaturę ciała nawet o 1-2°C w ciągu 10 minut.

Drugim filarem termoregulacji jest wazodylatacja – rozszerzanie naczyń krwionośnych w skórze, szczególnie w uszach i pysku. Krew przepływająca przez te obszary oddaje ciepło do otoczenia, co można zaobserwować jako zaczerwienienie małżowin usznych u rozgrzanych psów.

Dodatkowo, psy instynktownie:

1. Szukają chłodnych powierzchni (np. płytek ceramicznych).
2. Zmniejszają aktywność fizyczną w najgorętszych porach dnia.
3. Rozkładają się płasko, maksymalizując kontakt ciała z podłożem.

W ekstremalnych warunkach temperatura wewnętrzna psa może wzrosnąć z normalnych 38-39°C nawet do 41°C, co już stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Świat psich gruczołów potowych

Psy posiadają dwa odrębne typy gruczołów potowych, które pełnią zupełnie różne role fizjologiczne:

Gruczoły merokrynowe (ekrynowe)

• Znajdują się wyłącznie w opuszkach łap i na nosie.
• Wydzielają bezwonny, wodnisty pot o neutralnym pH, składający się głównie z wody i elektrolitów.
• Aktywują się pod wpływem stresu lub umiarkowanego wzrostu temperatury, ale ich rola w chłodzeniu jest ograniczona ze względu na małą powierzchnię.

Gruczoły apokrynowe

• Pokrywają całe ciało psa, z wyjątkiem bezwłosych obszarów (łapy, nos).
• Produkują gęstą wydzielinę zawierającą feromony, lipidy i białka.
• Nie uczestniczą w termoregulacji – ich główną funkcją jest komunikacja zapachowa między psami.

Gruczoły apokrynowe są ściśle związane z mieszkami włosowymi – każdy włos ma własny gruczoł. Ich aktywność wzrasta podczas stresu lub pobudzenia emocjonalnego, co tłumaczy charakterystyczny „zapach strachu” u przestraszonych psów.

Mapa psich gruczołów potowych – od nosa po opuszki

Lokalizacja gruczołów potowych u psów jest ściśle powiązana z ich funkcjami:

Najwięcej gruczołów merokrynowych znajduje się między palcami – to stąd pochodzi większość psiego potu. U ras takich jak basset czy bernardyn gruczoły te są szczególnie rozwinięte, co może być adaptacją do ich masywnej budowy ciała.

Dodatkowo, pot z łap pełni funkcję antypoślizgową – wilgotne opuszki poprawiają przyczepność podczas biegu po gładkich powierzchniach. To wyjaśnia, dlaczego psy intensywnie pocą się łapami w stresujących sytuacjach.

Co wspólnego ma psi pot z komunikacją?

Psy wykorzystują pot jako chemiczny język, przekazujący innym osobnikom kluczowe informacje o swoim stanie fizycznym i emocjonalnym. Sekretem tej komunikacji są feromony zawarte w wydzielinie gruczołów apokrynowych, które działają jak niewidzialne sygnały.

Kluczowe funkcje komunikacyjne psiego potu:

1. Znaczniki terytorialne

• Ślady łap pozostawiane na ziemi zawierają unikalny „podpis chemiczny” – informację o płci, wieku i statusie hormonalnym psa.
• Inne psy odczytują te dane, intensywnie wąchając miejsca, gdzie przebywał osobnik.

2. Wskaźniki stresu

• W sytuacjach napięcia (np. u weterynarza) gruczoły apokrynowe wydzielają androstadienon – związek chemiczny sygnalizujący niepokój.
• Zmiana zapachu działa jak alarm dla innych psów, które mogą w odpowiedzi zachować dystans.

3. Atraktanty rozrodcze

• Podczas cieczki suki wydzielają przez skórę metylopirazynę – feromon przyciągający samce nawet z dużej odległości.

Skład chemiczny psiego potu:

Co ciekawe, lepkość potu z łap pełni podwójną funkcję – nie tylko poprawia przyczepność, ale też utrwala ślady zapachowe na powierzchniach. Dlatego psy często „pocą się” łapami podczas ekscytujących spacerów, pozostawiając wyraźne chemiczne ślady.