Prawdziwe giganty wśród gryzoni nie kryją się w miejskich kanałach, lecz w egzotycznych dżunglach i na odizolowanych wyspach. Rekordzistą pod względem wagi jest filipiński sierściogon dżunglowy, który osiąga blisko 3 kg i przypomina małą pandę. Z kolei najdłuższy, mierzący do 90 cm, jest wielkoszczur gambijski, słynący z wykrywania min lądowych. Wbrew miejskim legendom, spotykany w Polsce szczur wędrowny rzadko przekracza 500 gramów, a opowieści o osobnikach wielkości kota to mit. Historycznie jednak istniały na Timorze gryzonie ważące nawet 6 kg, które koegzystowały z ludźmi.
Spis treści
Prawdziwi rekordziści i ranking największych gatunków szczurów
Jeśli szukamy gryzoni, które naprawdę zasługują na miano „szczurów-gigantów”, musimy przenieść się z europejskich kanałów w bardziej egzotyczne rejony. Największe gatunki z rodziny myszowatych zamieszkują zazwyczaj wyspy (zjawisko gigantyzmu wyspowego) lub niedostępne dżungle.
Sierściogon dżunglowy
To najcięższy szczur (należący do podrodziny myszy), jakiego można spotkać na świecie. Zamieszkuje wyłącznie wyspę Luzon na Filipinach. W przeciwieństwie do swoich miejskich kuzynów, prowadzi nadrzewny tryb życia i żywi się głównie liśćmi.
Wyglądem przypomina nieco krzyżówkę szczura z małą pandą lub misiem – ma gęste, puszyste futro i krótki pysk. Jest to gatunek łagodny, który w niewoli potrafi dożyć kilkunastu lat. Jego rozmiary są imponujące i znacznie przekraczają to, co znamy z europejskich podwórek.
- Waga: 2,0 – 2,7 kg
- Długość: 70 – 77 cm (z ogonem)
Szczur z krateru Bosavi
Ten gatunek to prawdziwa kryptozooloogiczna sensacja ostatnich lat. Został odkryty dopiero w 2009 roku przez ekipę filmową BBC realizującą dokument „Lost Land of the Volcano”. Zwierzę znaleziono wewnątrz wygasłego krateru wulkanu Mount Bosavi, który stanowi odizolowany od świata ekosystem.
Gryzoń ten nie posiada jeszcze oficjalnej nazwy łacińskiej (przypisuje się go wstępnie do rodzaju Mallomys). Co ciekawe, znaleziony osobnik nie bał się ludzi – pozwolił się brać na ręce i filmować z bliska, co sugeruje, że w swoim naturalnym środowisku nie ma naturalnych wrogów. Jego gęste, wełniste futro chroni go przed chłodem panującym w wyższych partiach wulkanu.
Wymiary tego giganta to około 82 cm długości i waga w granicach 1,5 kg.
Wielkoszczur gambijski
Choć technicznie należy do rodziny Nesomyidae (wielkoszczurowate), a nie Muridae, jest powszechnie nazywany szczurem i wyglądem najbardziej przypomina klasycznego szczura kanałowego, tyle że na sterydach. Wielkoszczur gambijski (Cricetomys gambianus) to jeden z najdłuższych gryzoni tego typu na świecie.
Dzięki swojej inteligencji i doskonałemu węchowi, gatunek ten jest wykorzystywany przez organizację APOPO do zadań specjalnych. Szczury te są trenowane do wykrywania min lądowych oraz prątków gruźlicy. Są zbyt lekkie, by zdetonować minę, ale wystarczająco bystre, by wskazać jej lokalizację.
Najsłynniejszym przedstawicielem był szczur Magawa, który za swoje zasługi w Kambodży otrzymał złoty medal PDSA (zwierzęcy odpowiednik Krzyża Jerzego).
- Długość: do 90 cm (z czego połowa to ogon)
- Waga: 1,0 – 1,5 kg (w hodowlach zdarzają się cięższe osobniki)
Szczur wędrowny, czyli jak duże rosną szczury w naszych miastach?
Wracamy na polskie podwórko. To właśnie szczur wędrowny jest bohaterem mrożących krew w żyłach opowieści o gryzoniach wielkości kota, które rzekomo biegają po piwnicach i kanałach. Rzeczywistość jest jednak znacznie mniej sensacyjna.
Biologia jest nieubłagana. Dzikie szczury wędrowne rzadko żyją dłużej niż rok i muszą zużywać mnóstwo energii na zdobywanie pokarmu i ucieczkę przed drapieżnikami. Dlatego dziki szczur w Polsce waży zazwyczaj od 200 do 400 gramów. Bardzo duży, dominujący samiec może osiągnąć wagę 500–600 gramów.
Osobniki ważące w okolicach 1 kg zdarzają się ekstremalnie rzadko i są to zazwyczaj szczury laboratoryjne lub domowe, które cierpią na otyłość z powodu nieograniczonego dostępu do karmy i braku ruchu.
Ciekawostka historyczna i gigant z Timoru
Choć dzisiejsze szczury rzadko przekraczają 2-3 kg, w przeszłości Ziemię zamieszkiwały prawdziwe potwory. Archeolodzy na wyspie Timor Wschodni odkryli szczątki wymarłego gatunku szczura, który ważył około 6 kilogramów.
Co najbardziej ciekawe, zwierzęta te żyły równolegle z ludźmi. Szczątki datowane są na okres, w którym wyspa była już zasiedlona przez człowieka (ok. 1000–2000 lat temu). Oznacza to, że nasi przodkowie musieli sobie radzić z gryzoniami wielkości sporego psa. Wyginięcie tego gatunku wiąże się prawdopodobnie z rozwojem rolnictwa i wycinką lasów, co zniszczyło naturalne siedliska tych gigantów.