W świecie owadów biedronki zajmują szczególne miejsce. Mimo popularnej nazwy, nie są pluskwiakami, lecz należą do rodziny chrząszczy Coccinellidae. Na całym świecie występuje ponad 6000 gatunków tych stworzeń, które przystosowały się do życia w różnorodnych środowiskach.
Spis treści
Czym właściwie jest biedronka?
Biedronka to mały chrząszcz należący do rodziny Coccinellidae (biedronkowate), który występuje na całym świecie. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych owadów, charakteryzującym się kopulastym, owalnym kształtem ciała oraz jaskrawym ubarwieniem.
Te niewielkie owady osiągają zazwyczaj długość od 0,8 do 18 milimetrów, przy czym samice są nieco większe od samców. Ich ciało składa się z trzech głównych części: głowy, tułowia i odwłoka. Posiadają sześć krótkich odnóży oraz parę czułków zakończonych buławką, składającą się z 7-11 segmentów.
Charakterystyczną cechą biedronek są twarde pokrywy skrzydeł, zwane elytra, które chronią delikatniejsze skrzydła używane do lotu. Na głowie znajdują się duże oczy złożone oraz silne żuwaczki, służące do rozdrabniania pokarmu. Większość gatunków posiada jaskrawe ubarwienie, które pełni funkcję ostrzegawczą dla potencjalnych drapieżników.
Klasyfikacja biologiczna biedronki
Systematyka biedronki przedstawia się następująco:
| Ranga | Nazwa |
|---|---|
| Domena | Eukaryota |
| Królestwo | Animalia |
| Typ | Arthropoda |
| Gromada | Insecta |
| Rząd | Coleoptera |
| Rodzina | Coccinellidae |
Biedronki należą do największego rzędu owadów – Coleoptera (chrząszcze), który obejmuje około 280 000 znanych gatunków. Stanowią one aż 20% wszystkich żyjących gatunków na Ziemi. Przynależność do gromady Insecta oznacza, że posiadają wszystkie cechy charakterystyczne dla owadów, w tym trzy pary odnóży i ciało podzielone na trzy tagmy.
Rodzina Coccinellidae, do której należą biedronki, wywodzi swoją nazwę od łacińskiego słowa „coccineus”, oznaczającego szkarłatny – co jest bezpośrednim nawiązaniem do charakterystycznego ubarwienia wielu gatunków.
Dlaczego biedronka nie jest „prawdziwym” pluskwiakiem?
Biedronka, mimo swojej popularnej nazwy, nie należy do rzędu pluskwiaków (Hemiptera), lecz do rzędu chrząszczy (Coleoptera). Różnice między tymi dwoma grupami owadów są znaczące i dotyczą kilku kluczowych aspektów.
Pierwszą istotną różnicą jest budowa aparatu gębowego. Biedronki, jak wszystkie chrząszcze, posiadają aparat gryzący z żuwaczkami, który umożliwia im rozdrabnianie pokarmu. Natomiast pluskwiaki wyposażone są w aparat kłująco-ssący w formie sztyletu, służący do wysysania soków roślinnych lub płynów zwierzęcych.
Kolejną charakterystyczną cechą odróżniającą biedronki od pluskwiaków jest budowa skrzydeł. Chrząszcze, w tym biedronki, posiadają twarde pokrywy (elytra), które tworzą prostą linię wzdłuż grzbietu i chronią delikatne skrzydła błoniaste. U pluskwiaków skrzydła są częściowo stwardniałe u podstawy i błoniaste na końcach, tworząc charakterystyczny kształt trójkąta na grzbiecie.
Różnorodność gatunkowa
Rodzina biedronkowatych (Coccinellidae) jest niezwykle zróżnicowana i obejmuje około 6000 gatunków na całym świecie. Występują one na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, przystosowując się do różnorodnych środowisk.
Najpopularniejsze gatunki biedronek charakteryzują się następującymi cechami:
- Biedronka siedmiokropka – czerwone pokrywy z czarnymi kropkami
- Biedronka dwukropka – występuje w kilku wariantach kolorystycznych
- Biedronka azjatycka – wykazuje dużą zmienność wzorów i kolorów
- Biedronka oczatka – charakterystyczne żółte plamy przypominające oczy
Różnorodność gatunkowa przejawia się nie tylko w wyglądzie zewnętrznym, ale także w preferencjach pokarmowych i zachowaniu. Niektóre gatunki są wyspecjalizowanymi drapieżnikami żerującymi na konkretnych rodzajach mszyc, podczas gdy inne mają bardziej zróżnicowaną dietę.
Środowisko życia biedronek
Biedronki wykazują niezwykłą zdolność adaptacji do różnorodnych środowisk. Występują praktycznie we wszystkich zakątkach świata, z wyjątkiem Antarktydy. Można je spotkać w lasach, na łąkach, w miastach, na przedmieściach oraz wzdłuż rzek.
W zależności od pory roku, biedronki wykazują różne zachowania związane z miejscem bytowania. W okresie wiosenno-letnim są najbardziej aktywne, przemieszczając się w poszukiwaniu pożywienia między różnymi typami siedlisk. Szczególnie chętnie przebywają w miejscach, gdzie występują kolonie mszyc – ich głównego źródła pokarmu.
Niektóre gatunki biedronek, jak na przykład biedronka azjatycka, wykształciły specyficzne zachowania migracyjne. W okresie zimowym poszukują ciepłych i osłoniętych miejsc do hibernacji. Mogą gromadzić się w ogromnych skupiskach liczących nawet do 30 milionów osobników na niewielkiej powierzchni.
Wybierają:
- Spróchniałe pnie drzew
- Przestrzenie pod kamieniami
- Stosy liści
- Szczeliny w budynkach
- Zakamarki w korze drzew
Biedronka sosnowa (Exochomus quadripustulatus) przystosowała się do życia w lasach iglastych, gdzie poluje głównie na owady żerujące na drzewach iglastych. Z kolei biedronka mączlikowa (Cryptolaemus montrouzieri) preferuje cieplejsze regiony i często występuje w sadach oraz na plantacjach.