Szwedzki lapphund to rasa unikatowa, która przetrwała dzięki zaangażowaniu pasjonatów, zachowując swoje pierwotne cechy charakteru i wyglądu. Pies ten, ważący zazwyczaj od 15 do 21 kg, dysponuje wyjątkową odpornością i zdolnością adaptacji do trudnych warunków. Jego usposobienie jest kompilacją oddania rodzinie oraz niezależności, co wymaga konsekwentnego podejścia szkoleniowego. Ważnym elementem opieki jest zrozumienie potrzeb ruchowych rasy – lapphund nie jest typem domatora. Optymalne zdrowie, trwające nawet do 14 lat, zależy od odpowiedniej diety, ruchu oraz regularnej kontroli genetycznej potencjalnych schorzeń wzroku.
Spis treści
Jaką rasą jest szwedzki lapphund? Krótka historia i pochodzenie
Szwedzki lapphund, znany w swojej ojczyźnie jako svensk lapphund, to jedna z najstarszych ras psów w Skandynawii. Psy w tym typie towarzyszyły ludziom na północy Europy już 7000 lat temu. Przez wieki były nieodłącznymi towarzyszami Lapończyków (Samów), ludu zamieszkującego północne krańce Półwyspu Skandynawskiego.
Ich pierwotnym zadaniem była pomoc przy wypasie i zaganianiu reniferów oraz stróżowanie obozowisk. W surowym klimacie psy te musiały wykazywać się nie tylko wytrzymałością, ale i inteligencją, samodzielnie podejmując decyzje podczas pracy ze stadem.
Wraz z rozwojem technologii i pojawieniem się skuterów śnieżnych, ich rola użytkowa zmalała, a rasa stanęła na skraju wyginięcia. Dzięki staraniom pasjonatów w połowie XX wieku udało się odbudować populację. Dziś szwedzki lapphund jest uznawany za skarb narodowy Szwecji, choć poza Skandynawią pozostaje rasą rzadką i unikatową.
Jak rozpoznać szwedzkiego lapphunda? Wygląd i waga
Jest to typowy szpic o prostokątnej sylwetce, nieco mniejszy niż średniej wielkości. Jego wizytówką jest gęsta, obfita sierść, która doskonale chroni przed mrozem i wilgocią. Włos jest nastroszony, co optycznie powiększa psa, a wokół szyi tworzy charakterystyczną kryzę.
Ogon lapphunda jest osadzony wysoko i zazwyczaj noszony w formie luźnego skrętu nad grzbietem. Umaszczenie jest niemal zawsze jednolicie czarne, co nadaje mu elegancki wygląd, nazywany często czarną pięknością z Norrland. Dopuszczalne są jedynie niewielkie białe znaczenia (np. na piersi) oraz brązowe refleksy widoczne w słońcu.
Wymiary dorosłych osobników:
- Waga: Zazwyczaj mieści się w przedziale 15–21 kg, przy czym psy są naturalnie cięższe i masywniejsze od suk.
- Wzrost (pies): Idealna wysokość w kłębie to 48 cm (zakres 45–51 cm).
- Wzrost (suka): Idealna wysokość w kłębie to 43 cm (zakres 40–46 cm).
Charakter i usposobienie, czyli jaki jest szwedzki lapphund na co dzień?
Szwedzki lapphund to pies o żywiołowym i radosnym temperamencie. Jako rasa pierwotna zachował dużą dozę niezależności, ale jednocześnie jest niezwykle oddany swojemu przewodnikowi. Nie jest to typ samotnika – wręcz przeciwnie, lapphundy najlepiej czują się w centrum domowych wydarzeń, blisko swojej ludzkiej sfory.
Wyróżnia je wysoka inteligencja i chęć do współpracy, co czyni je podatnymi na szkolenie, pod warunkiem, że jest ono prowadzone metodami pozytywnymi. Są to psy czujne i odważne, które błyskawicznie reagują na zmiany w otoczeniu. Ich energia jest zaraźliwa, a chęć do zabawy utrzymuje się często aż do późnej starości.
Czy szwedzki lapphund to dobry pies rodzinny?
Zdecydowanie tak, pod warunkiem odpowiedniej socjalizacji. Szwedzki lapphund jest z natury przyjacielski i łagodny wobec domowników. Zazwyczaj bardzo dobrze dogaduje się z dziećmi, wykazując się cierpliwością i chęcią do wspólnych harców.
Należy jednak pamiętać o jego pasterskim instynkcie. W ferworze zabawy może próbować zganiać biegające dzieci, podszczypując je delikatnie w pięty, co jest zachowaniem typowym dla psów pracujących przy reniferach. Wymaga to konsekwentnego korygowania i nauki wyciszania emocji.
Lapphundy bardzo źle znoszą izolację. Pozostawione same sobie w ogrodzie lub zamknięte w kojcu będą nieszczęśliwe. To psy, które potrzebują bliskości człowieka i uczestniczenia w życiu rodziny, dlatego nie nadają się dla osób, które chcą trzymać psa wyłącznie na zewnątrz.
Poziom aktywności i chęć do współpracy
To nie jest pies dla kanapowca. Szwedzki lapphund to zwierzę pracujące, które potrzebuje dużej dawki ruchu i stymulacji umysłowej. Zwykły spacer wokół bloku to dla niego zdecydowanie za mało, by rozładować energię.
Świetnie odnajduje się w psich sportach takich jak agility, obedience czy nosework. Jeśli nie zapewnisz mu zadań do wykonania, może stać się sfrustrowany i kreatywny w niszczeniu otoczenia. Jego inteligencja sprawia, że szybko się nudzi powtarzalnymi czynnościami, dlatego treningi powinny być urozmaicone.
Szczekliwość i instynkt stróżowania
To jedna z najważniejszych cech, o której musisz wiedzieć przed zakupem. Szwedzkie lapphundy zostały wyhodowane do pracy głosem – szczekaniem ostrzegały przed drapieżnikami i kontrolowały stada reniferów. W efekcie są to psy bardzo szczekliwe.
Lapphund zasygnalizuje każdy szmer na klatce schodowej, przechodnia za płotem czy kuriera. Choć można nad tym pracować, całkowite wyeliminowanie szczekania jest niemożliwe, bo leży w jego naturze. W bloku mieszkalnym o cienkich ścianach może to być uciążliwe dla sąsiadów, jeśli pies nie zostanie nauczony komendy „cisza”.
Dla kogo ta rasa będzie idealna?
Szwedzki lapphund to wspaniały towarzysz, ale jego specyficzne potrzeby sprawiają, że nie sprawdzi się w każdym domu. Wymaga opiekuna świadomego cech ras pierwotnych, który potrafi połączyć łagodność z konsekwencją.
Profil idealnego właściciela oraz sytuacje, w których ta rasa się nie sprawdzi:
- Osoby aktywne fizycznie – biegacze, miłośnicy długich wędrówek i spędzania czasu na łonie natury.
- Rodziny z dziećmi, które szukają wesołego, odpornego na warunki atmosferyczne kompana do zabaw.
- Osoby pracujące zdalnie lub mogące zabierać psa ze sobą, ponieważ lapphund źle znosi wielogodzinną samotność.
- Miłośnicy szkolenia, którzy chcą uprawiać z psem amatorskie sporty kynologiczne.
Kto powinien zrezygnować z tej rasy?
- Domatorzy, którzy preferują krótki spacer i odpoczynek przed telewizorem.
- Osoby zapracowane, spędzające po 10–12 godzin poza domem.
- Mieszkańcy głośnych blokowisk, którym przeszkadza częste szczekanie psa.
- Pedanci, dla których sierść na dywanie i meblach jest nie do zaakceptowania.
Pielęgnacja i zdrowie szwedzkiego psa lapońskiego
Pielęgnacja szwedzkiego lapphunda nie jest skomplikowana, ale wymaga systematyczności. Jego gęsta szata ma właściwości samooczyszczające, więc kąpiele są potrzebne rzadko. Kluczowe jest jednak regularne wyczesywanie, zazwyczaj raz w tygodniu, aby usunąć martwy włos i zapobiec kołtunieniu się podszerstka.
Sytuacja zmienia się w okresie linienia (wiosna i jesień), kiedy pies zrzuca ogromne ilości sierści. Wtedy czesanie staje się obowiązkiem codziennym. Warto zaopatrzyć się w dobrą szczotkę typu pudlówka oraz grzebień do wyczesywania podszerstka.
Pod względem zdrowotnym jest to rasa wyjątkowo odporna i długowieczna (żyją średnio 12–14 lat). Jako rasa pierwotna, lapphundy ominęły problemy wynikające z przehodowania. Mimo to, jak u większości psów średnich i większych, należy zwracać uwagę na profilaktykę.
Najczęstsze (choć i tak rzadkie) problemy zdrowotne to:
- Dysplazja stawów biodrowych – dlatego ważne jest kupowanie szczeniąt po przebadanych rodzicach.
- Postępujący zanik siatkówki (PRA) – choroba oczu, na którą również dostępne są testy genetyczne.
Wady i zalety rasy szwedzki lapphund
Decyzja o przyjęciu psa pod swój dach powinna być przemyślana.
Zalety:
- Bardzo mocno przywiązuje się do rodziny i jest lojalny.
- Inteligentny i chętny do współpracy z człowiekiem.
- Zdrowy, odporny na trudne warunki atmosferyczne i długowieczny.
- Świetnie sprawdza się jako czujny stróż (alarmuje, ale nie jest agresywny).
- Doskonały kompan do aktywności fizycznej i psich sportów.
Wady:
- Duża szczekliwość – głośno reaguje na bodźce, co może być problematyczne.
- Obfite linienie dwa razy w roku (wszędobylska sierść).
- Wymaga sporo ruchu i zajęcia umysłowego – nie wybiega się sam na podwórku.
- Może wykazywać instynkt zaganiania wobec dzieci, rowerzystów czy innych zwierząt.
- Źle znosi samotność i nudę.