Islandzki szpic pasterski to żywy symbol Islandii, który przetrwał ekstremalne warunki i epidemie, aby dziś stać się wymarzonym towarzyszem rodziny. Ten średniej wielkości szpic zachwyca stojącymi uszami, zakręconym ogonem i unikalnymi, podwójnymi wilczymi pazurami, które kiedyś służyły mu jako raki na skałach. Jest pozbawiony agresji, niesamowicie bystry i szybko się uczy, choć jego skłonność do głośnego informowania o wszystkim może być wyzwaniem. To idealny kompan dla aktywnych, ceniących bliskość i nordycki charakter.
Spis treści
Historia ras, czyli od wikingów do narodowego psa Islandii
Islandzki szpic pasterski to rasa o niezwykłej, sięgającej ponad tysiąca lat historii, nierozerwalnie związana z osadnictwem na Islandii. Psy te przybyły na wyspę wraz z wikingami już w IX wieku (ok. 874 r.), stając się jedyną rdzenną rasą tego kraju. Przez wieki pełniły kluczową rolę w przetrwaniu osadników, pomagając w wypasie owiec, bydła i koni w surowym, wulkanicznym terenie. Bez ich pracy życie na odizolowanej wyspie byłoby znacznie trudniejsze.
Mimo swojej użyteczności, rasa ta stanęła w przeszłości na krawędzi zagłady. W XIX i na początku XX wieku epidemie nosówki oraz tasiemca bąblowca zdziesiątkowały populację psów na Islandii. Sytuacja była tak dramatyczna, że w pewnym momencie wprowadzono zakaz trzymania psów w stolicy kraju, Reykjaviku.
Dziś Islandzki szpic pasterski jest uznawany za narodowe dziedzictwo Islandii i symbol tamtejszej kultury, choć wciąż pozostaje rasą stosunkowo rzadką w skali światowej.
Wygląd Islandzkiego szpica pasterskiego i jego nordycki urok
Jest to pies średniej wielkości, o sylwetce wpisującej się w prostokąt, co oznacza, że jego tułów jest nieco dłuższy niż wysokość w kłębie. Wysokość psów waha się zazwyczaj od 42 do 46 cm, przy czym samce są wyraźnie mocniejszej budowy niż suki. Jego wygląd od razu zdradza nordyckie pochodzenie: posiada charakterystyczne, stojące trójkątne uszy, lisi wyraz pyska oraz puszysty ogon, który jest ciasno zakręcony i noszony dumnie na grzbietze.
Rasa występuje w dwóch odmianach sierści: krótkowłosej i długowłosej. Niezależnie od długości włosa okrywowego, kluczowym elementem szaty jest gęsty, miękki podszerstek. To on zapewnia psu doskonałą izolację termiczną i sprawia, że szpic islandzki jest odporny na niemal każdą pogodę – od deszczu po siarczysty mróz.
Umaszczenie jest różnorodne, ale zawsze musi występować kolor dominujący (np. różne odcienie rudego, czekoladowy, szary lub czarny) towarzyszący białym znaczeniom. Biel pojawia się zazwyczaj na pysku, klatce piersiowej, końcówce ogona i łapach, tworząc efektowny kontrast.
Dla wielu osób zaskoczeniem może być budowa tylnych łap tego psa. Wzorzec rasy wymaga obecności wilczych pazurów na tylnych kończynach, a najbardziej pożądane są pazury podwójne. U większości innych ras uznaje się je za wadę lub zbędny element, który często się usuwa.
W przypadku szpica islandzkiego jest to cecha funkcjonalna, wykształcona ewolucyjnie. Podwójne pazury działały jak naturalne raki, pomagając psu wspinać się po oblodzonych skałach, stromych zboczach i trudnym terenie wulkanicznym Islandii. Dziś są one dowodem na pierwotny charakter rasy i jej przystosowanie do pracy w ekstremalnych warunkach.
Charakter i usposobienie
Islandzki szpic pasterski to pies o niezwykle pogodnym usposobieniu. Jest radosny, pewny siebie i całkowicie pozbawiony agresji. W przeciwieństwie do wielu innych szpiców, które bywają niezależne lub dystansujące, Islandczyk kocha ludzi i dąży do ciągłego kontaktu z opiekunem. Często określa się go mianem psa-cienia, ponieważ podąża za swoim właścicielem krok w krok, chcąc brać udział w każdej domowej czynności.
Jego przyjacielskość sprawia, że nie sprawdzi się jako pies obronny. Złodzieja prawdopodobnie powita merdaniem ogona i zachęci do zabawy. Jest to jednak pies czujny, który doskonale pełni funkcję dzwonka alarmowego, informując o nadejściu gości, ale bez cienia wrogości.
Rasa ta cechuje się dużą ciekawością świata i odwagą. Nie jest to pies lękliwy ani nerwowy (o ile pochodzi z dobrej hodowli). Jego energia jest duża, ale zazwyczaj łatwiejsza do opanowania niż np. u Border Collie. Po aktywnym spacerze potrafi wyciszyć się w domu i spokojnie odpoczywać na kanapie obok opiekuna.
Instynkt pasterski a szczekliwość
Należy pamiętać, że jest to pies pracujący głosem. Jego zadaniem było zaganianie owiec i koni poprzez szczekanie i podgryzanie pęcin (tylko w ostateczności). Szczekliwość jest więc wpisana w genotyp tej rasy. Szpic islandzki naturalnie reaguje głosem na wszystko, co się rusza: ptaki za oknem, przejeżdżające samochody czy nowych gości.
Dla osób ceniących ciszę może to być problematyczne. Kontrola szczekania wymaga pracy szkoleniowej od pierwszych dni szczeniaka w domu. Nie da się całkowicie wyeliminować tej cechy, ale można nauczyć psa komendy „cisza” i oduczyć go reagowania na błahe bodźce. Jeśli mieszkasz w bloku o cienkich ścianach i masz wrażliwych sąsiadów, musisz wziąć ten aspekt pod uwagę.
Relacje z dziećmi i innymi zwierzętami
W kontekście rodzinnym Islandzki szpic pasterski wypada znakomicie. Jest to pies bardzo cierpliwy i wyrozumiały wobec dzieci, chętny do wspólnych zabaw. Oczywiście, jak w przypadku każdego psa, kontakty z najmłodszymi powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych, ale rasa ta słynie z braku agresji i dużej tolerancji.
W relacjach z innymi zwierzętami pomaga fakt, że szpic islandzki ma bardzo słaby instynkt łowiecki. Zamiast polować na kota czy królika, prędzej będzie próbował je zaganiać lub się z nimi zaprzyjaźnić. Zazwyczaj bez problemu dogaduje się z innymi psami, nie wszczyna bójek i dobrze czuje się w stadzie. Jest to doskonały wybór do domu, w którym mieszkają już inne zwierzęta, w tym gospodarskie.
Dla kogo ta rasa będzie idealna?
Decyzja o wyborze tej rasy powinna być przemyślana pod kątem stylu życia. Mimo swojego uroku, Islandzki szpic pasterski ma konkretne wymagania.
Ten pies będzie idealny dla:
- Rodzin aktywnych: Osób, które lubią długie spacery, wycieczki górskie i spędzanie czasu na świeżym powietrzu.
- Miłośników psich sportów: Rasa świetnie sprawdza się w Agility, Rally-O czy Noseworku.
- Osób szukających przyjaciela: Ludzi, którzy chcą mieć psa blisko siebie i nie przeszkadza im psi cień w domu.
- Właścicieli innych zwierząt: Dzięki niskiemu instynktowi łowieckiemu łatwo wprowadzić go do stada.
Kto powinien zrezygnować z tej rasy?
- Osoby zapracowane: Pies ten źle znosi samotność i może cierpieć na lęk separacyjny.
- Mieszkańcy cichych osiedli: Jeśli szczekanie jest absolutnie nieakceptowalne w Twoim otoczeniu.
- Domatorzy: Krótki spacer wokół bloku to za mało, by zaspokoić jego potrzeby ruchowe i umysłowe.
Szkolenie i wychowanie
Islandzki szpic pasterski to bystry uczeń. Inteligencja i chęć współpracy z człowiekiem sprawiają, że uczy się nowych komend błyskawicznie. W przeciwieństwie do ras pierwotnych (jak Husky czy Malamut), Islandczyk jest nastawiony na kontakt z przewodnikiem i zazwyczaj bardzo chce zadowolić swojego opiekuna.
Kluczem do sukcesu jest metoda pozytywnych wzmocnień. Psy te są wrażliwe i źle reagują na krzyk czy metody awersyjne (siłowe), które mogą sprawić, że pies zamknie się w sobie lub straci zaufanie. Szkolenie powinno być zabawą, a nie musztrą.
Ważnym elementem wychowania jest wczesna socjalizacja. Szczeniak musi poznać jak najwięcej dźwięków, sytuacji i ludzi, aby w przyszłości nie reagował na nie lękiem lub nadmiernym szczekaniem. Trening posłuszeństwa warto zacząć już w psim przedszkolu, kładąc duży nacisk na naukę wyciszania emocji.
Zdrowie i najczęstsze choroby
Rasa ta należy do psów długowiecznych i generalnie zdrowych. Średnia długość życia wynosi od 12 do 15 lat, a nierzadko zdarzają się osobniki starsze w doskonałej kondycji. Surowa selekcja naturalna na Islandii wyeliminowała słabsze jednostki, pozostawiając psy odporne i wytrzymałe.
Mimo to, jak każda rasa, Islandzki szpic pasterski ma pewne predyspozycje do chorób dziedzicznych:
- Dysplazja stawów biodrowych (HD): Choć psy te są lekkie i zwinne, warto wybierać szczeniaki po przebadanych rodzicach.
- Choroby oczu: W rasie zdarzają się przypadki zaćmy dziedzicznej (hereditary cataract) oraz distichiasis (dwurzędowość rzęs).
- Wnętrostwo: U samców zdarza się niezstąpienie jąder.
Dobrą praktyką jest regularne badanie oczu u okulisty weterynaryjnego oraz dbanie o prawidłową wagę psa, aby nie obciążać stawów.
Pielęgnacja oraz jak dbać o gęstą sierść?
Pielęgnacja Islandzkiego szpica pasterskiego nie jest skomplikowana, ale wymaga regularności. Jego sierść ma właściwości samoczyszczące – błoto po wyschnięciu zazwyczaj samo odpada, a pies nie wydziela intensywnego psiego zapachu. Nie wymaga częstych kąpieli ani strzyżenia.
Podstawą jest wyczesywanie. Poza okresem linienia wystarczy przeczesać psa raz lub dwa razy w tygodniu, aby usunąć martwy włos i zapobiec kołtunieniu się miękkiego podszerstka (szczególnie za uszami i na portkach).
Sytuacja zmienia się w okresie linienia (wiosna i jesień), kiedy pies zrzuca ogromne ilości podszerstka. Wtedy konieczne jest codzienne szczotkowanie, najlepiej przy użyciu szczotki typu pudlówka i metalowego grzebienia.
Szczególną uwagę należy poświęcić wilczym pazurom. Ponieważ nie stykają się one z podłożem, nie ścierają się naturalnie. Trzeba je regularnie przycinać, aby nie wrastały w opuszkę i nie sprawiały psu bólu, co jest częstym zaniedbaniem u początkujących właścicieli.
Cena szczeniaka i wybór hodowli
Islandzki szpic pasterski to w Polsce wciąż rasa niszowa, choć zyskująca na popularności. Niewielka liczba hodowli oznacza, że na szczeniaka często trzeba poczekać.
Cena za szczeniaka z rodowodem ZKwP (FCI) kształtuje się zazwyczaj w przedziale 5000 – 8000 zł, choć za wybitnie obiecujące wystawowo osobniki lub psy z importu kwota ta może być wyższa.
Kupując psa, bezwzględnie wybieraj hodowle zrzeszone w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP). Tylko taki rodowód gwarantuje czystość rasy, przewidywalny charakter oraz to, że rodzice szczeniąt przeszli wymagane badania zdrowotne. Unikaj ogłoszeń z okazyjnymi cenami z pseudohodowli – oszczędność na zakupie często kończy się wydatkami na leczenie i problemami z zachowaniem psa.