Rasy chomików domowych — 7 gatunków, które warto poznać

Nie każdy chomik nadaje się do trzymania na rękach, nie każdy może mieszkać w parze i nie każdy sprawdzi się w domu z dzieckiem. Poznaj aż 7 gatunków i odmian spotykanych w hodowli domowej. Odkryj, które nazwy są biologiczne, a które handlowe, czym różnią się odmiany barwne od gatunków oraz jakie cechy — długość życia, temperament czy ryzyko chorób — decydują o tym, czy dany chomik naprawdę pasuje do Twoich warunków.

1. Chomik syryjski

Chomik syryjski to domyślny punkt odniesienia całej grupy: pierwszy udomowiony gatunek i wciąż najłatwiejszy wybór dla początkujących. Jego cechą definiującą jest bezwzględny terytorializm — to samotnik, który dorosłego pobratymca traktuje jak zagrożenie, a nie towarzysza. Osiąga 170–180 mm długości i jest największym chomikiem dostępnym w handlu.

Cała światowa populacja hodowlana pochodzi od garstki osobników odłowionych blisko sto lat temu. Według Merck Veterinary Manual dzisiejsze chomiki syryjskie wywodzą się z miotu schwytanego w 1930 roku w okolicach Aleppo w Syrii — po ucieczkach i stratach założycielami stały się zaledwie trzy zwierzęta: jeden samiec i dwie samice.

Ekspedycję zorganizował Israel Aharoni z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie na zlecenie parazytologa Saula Adlera, który szukał łatwo rozmnażającego się gryzonia do badań nad leiszmaniozą. Aharoni odnotował w dzienniku, że po godzinach kopania jego zespół wydobył z głębokości kilku metrów kompletne, starannie wyścielone gniazdo z matką i jedenastką młodych. Tak skrajne wąskie gardło genetyczne tłumaczy ubogą zmienność dziedziczną dzisiejszych linii laboratoryjnych.

Prawidłowa hodowla chomika syryjskiego zawsze oznacza pojedyncze trzymanie, dużą powierzchnię i głębokie podłoże do kopania tuneli.

Chomik syryjski to pojęcie główne dla czterech odmian sierściowych, z których każda może wystąpić w dowolnym umaszczeniu. Nazwa nie wskazuje więc na inny gatunek, lecz na typ futra.

• Krótkowłosa — sierść standardowa, gładka i najłatwiejsza w pielęgnacji.
• Długowłosa (teddy bear, angora) — pełne, długie futro rozwijają wyłącznie niekastrowane samce.
• Satynowa — włos o połyskliwej, lśniącej strukturze, optycznie „mokrej”.
• Rex — sierść falowana, z charakterystycznie pokręconymi wibryssami.

2. Chomik syryjski długowłosy (angora)

Chomik długowłosy, zwany potocznie angorą lub teddy bear, to ta sama jednostka gatunkowa co standardowy syryjczyk — różni go wyłącznie odmiana sierści, nie biologia czy wymagania bytowe. Klatka, głębokość podłoża i średnica kołowrotka są identyczne jak dla każdego Mesocricetus auratus.

Najciekawsza jest tu zależność hormonalna. Według Merck Veterinary Manual (źródło cytowane wcześniej) gen długowłosości aktywują androgeny, dlatego pełne, opadające futro angorskie rozwijają tylko niekastrowane samce po dojrzałości płciowej; samice i kastraty mają sierść puszystą, ale krótszą. To rzadki w świecie gryzoni przykład cechy estetycznej regulowanej testosteronem.

Długie futro ma jednak swój koszt — łatwo się zbryla i zbiera ściółkę. Konsekwentna pielęgnacja sierści chomika długowłosego, oparta na delikatnym wyczesywaniu i suchej ściółce niepylącej, zapobiega kołtunieniu okolic zadu i kończyn. Z tego powodu angora bywa trudniejsza dla początkujących niż jej krótkowłosy odpowiednik.

3. Chomik dżungarski

Pod nazwą „chomik dżungarski” kryją się najczęściej dwa różne gatunki naraz — właściwy Phodopus sungorus (chomik syberyjski, zimowy biały) oraz mylony z nim Phodopus campbelli. To źródło nieporozumień zarówno wśród kupujących, jak i sprzedawców. Do około 1980 roku oba uznawano za podgatunki jednego Phodopus sungorus, co utrwaliło zamieszanie na lata.

Cechą rozpoznawczą prawdziwego dżungarskiego jest sezonowa zmiana umaszczenia sterowana fotoperiodem. Przy skracającym się dniu sierść szarobrunatna z wyraźną ciemną pręgą grzbietową bieleje, maskując zwierzę na śniegu. W mieszkaniu, oświetlonym sztucznym światłem przez większość doby, przebarwienie zwykle nie zachodzi.

W przeciwieństwie do terytorialnego syryjczyka gatunki z rodzaju Phodopus są socjotolerancyjne, więc dżungarskiego można w sprzyjających warunkach trzymać w jednopłciowej parze. Codzienna opieka nad chomikiem dżungarskim wymaga jednak uważnej obserwacji, bo nawet zgrane pary potrafią się skłócić, a drobny rozmiar zwierzęcia zwiększa ryzyko ucieczki przez kraty.

4. Chomik Campbella

Chomik Campbella (Phodopus campbelli) bywa mylony z dżungarskim, ale różni się temperamentem i profilem zdrowotnym: trudniej się oswaja, częściej gryzie obronnie, a niektóre samice bywają wyraźnie agresywne. Nie zmienia też umaszczenia na zimowe — przypisywanie mu cechy „zimowy biały” jest błędem.

Najważniejsza różnica jest weterynaryjna. Pewne linie hodowlane chomika Campbella wykazują genetyczną predyspozycję do cukrzycy, co potwierdzają lekarze weterynarii specjalizujący się w małych ssakach. Diagnozę stawia się na podstawie podwyższonego poziomu glukozy i ciał ketonowych w badaniach krwi i moczu, a profilaktyka polega na diecie bogatej w białko i ubogiej w cukry proste.

Ze względu na to obciążenie warto przed zakupem dopytać o pochodzenie zwierzęcia i — jeśli to możliwe — o status zdrowotny linii hodowlanej.

5. Chomik Roborowskiego

Chomik Roborowskiego (Phodopus roborovskii) to najmniejszy i najszybszy z udomowionych chomików — osiąga zaledwie około 50 mm długości i nie przekracza kilkudziesięciu gramów. Od pozostałych karłowatych odróżnia go brak pręgi grzbietowej i jasne „brewki” nad oczami. Żyje też najdłużej z całej grupy, zwykle 3–3,5 roku.

Temperament dyskwalifikuje go jako zwierzę do trzymania na rękach. Roborowski jest płochliwy, hiperaktywny i niemal niemożliwy do utrzymania w bezruchu — to klasyczny pupil „do obserwacji”, a nie do głaskania. Wynika to z biologii: gatunek ma niski poziom dopaminy w mózgu i ogromny zasięg aktywności ruchowej, w naturze przemierza nocą dystanse liczone w kilometrach.

Drobny rozmiar wymusza specyficzne zabezpieczenia. Hodowla najmniejszego chomika Roborowskiego wymaga klatki o bardzo wąskim rozstawie prętów lub terrarium, bo zwierzę wielkości kciuka przeciska się przez standardowe kraty. Jako socjotolerancyjny Phodopus bywa trzymany w grupie, pod warunkiem wczesnej socjalizacji i odpowiednio dużej powierzchni.

6. Chomik chiński

Chomik chiński (Cricetulus griseus) nie jest chomikiem karłowatym — należy do rodzaju Cricetulus, a nie Phodopus, mimo że bywa tak nazywany w sklepach. Ma smukłe, „myszowate” ciało o długości 80–120 mm i, co najbardziej go wyróżnia, stosunkowo długi, częściowo chwytny ogon, którego pozostałe chomiki nie posiadają.

Ogon nie jest ozdobą — to narzędzie wspinaczki. Chomik chiński jest zwinnym wspinaczem i posługuje się ogonem dla równowagi, co czyni go sprawniejszym od krępych krewniaków. Bywa płochliwy, lecz przy cierpliwym podejściu potrafi się przywiązać do opiekuna i znosić ostrożne branie na rękę.

Choć drobny, pozostaje gatunkiem samotniczym — dorosłe osobniki najlepiej trzymać pojedynczo. Prawidłowe wymagania hodowlane chomika chińskiego obejmują ciasno rozstawione kraty (smukłe ciało ułatwia ucieczkę), elementy do wspinaczki oraz stabilną, ciepłą temperaturę, bo przy wychłodzeniu zwierzę może zapadać w stan zbliżony do odrętwienia.

7. Chomik albinos

Chomik albinos to odmiana barwna, nie gatunek — efekt recesywnej mutacji blokującej produkcję melaniny. Stąd biała sierść i charakterystyczne czerwone oczy, w których prześwituje ukrwienie pozbawione barwnika. Albinizm może wystąpić u różnych gatunków, m.in. u syryjczyka i u Campbella.

Brak pigmentu w oku przekłada się na nadwrażliwość na światło (fotofobię). Albinos gorzej znosi jaskrawe, dzienne oświetlenie, dlatego jego klatkę ustawia się z dala od ostrego słońca i mocnych lamp, zapewniając zacienione kryjówki. Poza tym wymaganiem opieka nad chomikiem albinosem nie różni się od standardów właściwych jego gatunkowi bazowemu — to umaszczenie nakłada dodatkowy wymóg, a nie osobny zestaw zasad.

Który chomik i dla kogo?

Żaden chomik nie jest zwierzęciem dla małego dziecka — nocna aktywność, kruchość i skłonność do stresu czynią z niego pupila wymagającego dojrzałego, spokojnego opiekuna.