Lawenda wysoka to roślina, która łączy piękno z praktycznością. Jej różnorodne odmiany – od okazałych form do eleganckich wzorów – znoszą polskie zimy bez okrycia i dostarczają surowców do kosmetyków. Odkryj, jak założyć plantację, wykorzystać kwiaty w kuchni i ogrodzie, oraz jak pielęgnować krzewy, aby przez lata zachowały kształt. Porady dotyczące cięcia, nawożenia i zimowania pozwolą nawet początkującym stworzyć aromatyczny raj.
Spis treści
1. Grosso
Lawenda 'Grosso’ to prawdziwa mistrzyni przetrwania w trudnych warunkach. Jej długie, ciemnofioletowe kwiatostany (nawet 70 cm!) od czerwca do września tworzą spektakularne kule, które przyciągają wzrok i pszczoły. Roślina dorasta do 90 cm wysokości i 120 cm średnicy, a jej srebrzystozielone liście pięknie kontrastują z intensywną barwą kwiatów. Odmiana ta jest niezastąpiona dla miłośników domowych kosmetyków – zawartość olejków eterycznych jest tu wyjątkowo wysoka, co doceniają producenci perfum i kremów.
Jeśli chodzi o wymagania, 'Grosso’ nie jest kapryśna. Wystarczy jej słoneczne stanowisko i przepuszczalna gleba o odczynie zasadowym. Radzi sobie nawet na ciężkich ziemiach, pod warunkiem, że korzenie nie stoją w wodzie. Przycinanie to klucz do sukcesu – wiosenne cięcie (na wysokości 30-40 cm) zagęszcza krzew, a jesienne formowanie utrzymuje kulisty kształt.
2. Provence
Nazwa nie kłamie – ta odmiana naprawdę przywodzi na myśl francuskie pola. Jej krzewy potrafią rozrosnąć się do 180 cm średnicy, a wysokość z kwiatostanami sięga 90 cm. To prawdziwa gigantka wśród lawend! Soczyście zielone liście latem i jesienią przechodzą w srebrzyste odcienie, a jasnofioletowe kwiaty od czerwca do października wabią motyle. To Must Have dla fanów kuchni prowansalskiej – suszone kwiaty świetnie komponują się z rozmarynem czy tymiankiem.
’Provence’ rośnie błyskawicznie, ale potrzebuje przestrzeni. Sadząc ją, zostaw między sadzonkami co najmniej metr odstępu. Nie boi się mrozów (wytrzymuje do -27°C), choć młode rośliny warto okryć włókniną. Sekret pięknego wyglądu? Dwie dawki nawozu w sezonie (marzec i czerwiec) oraz przycinanie po pierwszym kwitnieniu, które pobudza wrześniową powtórkę kwiatów.
3. Grappenhall
Srebrzyste liście i idealnie kulisty pokrój czynią z 'Grappenhall’ ozdobę każdego ogrodu. Ta odmiana to żywy dowód, że lawenda może być zarówno praktyczna, jak i dekoracyjna. Jej krzewy osiągają 1 m wysokości i 1,2 m szerokości, a fioletowe kwiaty (od czerwca do września) pięknie prezentują się na tle szarozielonych liści. To mistrzyni odporności – znosi mrozy do -25°C, a w czasie suszy nie wymaga częstego podlewania.
Uprawa 'Grappenhall’ to czysta przyjemność. Wystarczy słoneczne miejsce i lekka, wapienna gleba. Przycinaj ją dwa razy w roku: wiosną skróć pędy o 1/3, a pod koniec sierpnia usuń przekwitłe kwiatostany. Efekt? Gęste, regularne kule, które świetnie wyglądają w nowoczesnych ogrodach.
4. Hidcote Giant
’Hidcote Giant’ to odmiana dla tych, którzy lubią porządek i precyzję. Jej zwarte, ciemnofioletowe kwiatostany osadzone na sztywnych łodygach wyglądają jak ustawione przez ogrodowego perfekcjonistę. Krzewy dorastają do 80 cm wysokości, a ich pokrój przypomina regularną kopułę. To hit wśród plantatorów – sztywne pędy ułatwiają mechaniczne zbiory, a wydajność olejków eterycznych jest imponująca.
W uprawie tej lawendy liczy się dyscyplina. Przycinaj ją zaraz po kwitnieniu, skracając pędy o 1/3 – inaczej straci kształt. Gleba musi być przepuszczalna, bo choć 'Hidcote Giant’ znosi mrozy do -23°C, zastój wody to jej wróg.
5. Impress Purple
Ta odmiana to prawdziwy król ciemnych odcieni w lawendowym świecie. Jej kwiatostany zachwycają głębokim, aksamitnym fioletem z nutą purpury – to najciemniejsza lawenda dostępna na rynku. Krzewy potrafią rozrosnąć się do imponujących rozmiarów: 90 cm wysokości i nawet 150 cm średnicy! To rekordzistka pod względem wydajności – jedna roślina może wyprodukować do 700 kwiatostanów, co doceniają plantatorzy olejków eterycznych.
’Impress Purple’ kwitnie od lipca do września, a jej zwarte, zaokrąglone kłosy wyglądają jak poukładane pędzelki. Idealna dla miłośników rękodzieła – po wysuszeniu zachowuje intensywny kolor, dlatego świetnie sprawdza się w wieńcach czy potpourri. W uprawie potrzebuje przestrzeni: sadź ją co najmniej 80 cm od innych roślin. Sekret udanej hodowli? Dwie porcje kompostu w sezonie i przycinanie zaraz po przekwitnięciu.
6. Platinum nico
Srebrne liście i fioletowe kwiaty tworzą tu oszałamiający duet. Ta odmiana to perła dla fanów minimalistycznych aranżacji. Jej zwarte kępy dorastają do 50 cm, idealnie wpasowując się w skalniaki czy donice na tarasie. Mrozoodporność do -25°C i tolerancja na suszę czynią ją niezawodną nawet dla początkujących ogrodników.
Kwitnienie od lipca do września to lawendowy festiwal – drobne kwiaty układają się w gęste kłosy, nad którymi unosi się intensywny zapach. Połącz ją z żwirem ozdobnym w odcieniach grafitu – srebrne liście zyskają wtedy metaliczny połysk. Pielęgnacja? Wiosenne cięcie na 1/3 długości pędów i podlewanie tylko podczas długotrwałych upałów.
7. Dutch Mil
Ta lawenda to sprintowiec wśród krzewów – rośnie błyskawicznie! Już w drugim roku osiąga 40 cm średnicy, by finalnie zatrzymać się na 80 cm. Jej srebrzyste liście i jasnofioletowe kwiaty od lipca do sierpnia tworzą pastelową chmurę. Idealna na żywopłoty – sztywne pędy nie pokładają się nawet po ulewie.
’Dutch Mil’ to mistrzyni adaptacji. Znosi mrozy do -25°C, rośnie zarówno na piaszczystych glebach, jak i w gliniastym podłożu (o ile dodasz drenaż). Sadź ją co 50 cm dla szybkiego efektu „lawendowego muru”, a jesienią podsyp korą – ochroni korzenie i podkreśli srebro liści.
8. Blue Scent
Ta odmiana udowadnia, że małe może być piękne! Jej krzewy osiągają zaledwie 50 cm, ale od czerwca do września są dosłownie oblepione ciemnofioletowymi kwiatostanami. Unikatowa cecha: grube, sztywne liście, które nie tracą kształtu nawet po silnym wietrze. Zapach? Orzeźwiająca mieszanka cytrusów i świeżo skoszonej trawy.
’Blue Scent’ to wybawienie dla właścicieli kwaśnych gleb – jako jedna z nielicznych lawend toleruje pH 5,5-7,5. Jak ją wykorzystać? Posadź wzdłuż ścieżki jako pachnący bordure albo w donicy na balkonie. Przycinaj wiosną o 1/3, a jesienią tylko usuwaj przekwitłe kwiaty.
9. Peter Pan
Ta odmiana to mistrzyni minimalistycznych ogrodów. Jej kompaktowe rozmiary (40-50 cm) i wolny wzrost sprawiają, że przez lata zachowuje idealnie kulisty kształt bez intensywnego przycinania. Ciemnofioletowe kwiatostany pojawiają się już w czerwcu i utrzymują do września, tworząc gęste „poduszki” przyciągające pszczoły. To hit wśród florystów – sztywne łodygi i duże kwiaty (jak na tak mały krzew) idealnie sprawdzają się w suszonych kompozycjach.
’Peter Pan’ uwielbia słońce i lekkie, piaszczyste gleby. Posadź ją w donicy z otworami odpływowymi, wypełnionej mieszanką ziemi ogrodowej z gruboziarnistym piaskiem. Przycinaj delikatnie – wiosną skracaj pędy o 1/4 długości, a jesienią tylko usuń przekwitłe części.
10. Seal
Niebiesko-fioletowe kwiaty i wąskie liście czynią z tej odmiany ogrodową rzeźbę. 'Seal’ rośnie jak na drożdżach – w trzy lata osiąga 80 cm wysokości i 1,2 m szerokości. Jej wąskie, srebrzyste liście układają się w regularne spirale, a kwiatostany (od lipca do września) przypominają niebieskie pochodnie. To żywy dowód, że lawenda może być awangardowa.
W uprawie 'Seal’ potrzebuje dyscypliny. Przycinaj ją trzy razy w sezonie: w marcu (formowanie), w lipcu (usuwanie przekwitłych kwiatów) i we wrześniu (lekkie zagęszczenie). Posadź ją w rzędzie co 50 cm – stworzysz falujący, niebieski żywopłot.