Co powstaje z makulatury?

Segregacja odpadów stała się nieodłącznym elementem codziennego życia, jednak nie zawsze zdajemy sobie sprawę, co dzieje się z posegregowanymi materiałami po ich odebraniu przez służby komunalne. Szczególnie interesujący jest los makulatury, która stanowi znaczący odsetek odpadów komunalnych. Poznaj proces recyklingu papieru – od momentu wyrzucenia go do niebieskiego pojemnika, przez etapy przetwarzania, aż po powstanie nowych produktów.

Czym właściwie jest makulatura?

Makulatura to termin oznaczający wszelkiego rodzaju odpady papierowe, które powstają w wyniku użytkowania papieru i produktów papierowych. Jest to jeden z najbardziej popularnych surowców wtórnych wykorzystywanych do produkcji nowego papieru. Makulatura stanowi cenny materiał, który może być wielokrotnie przetwarzany, co znacząco wpływa na ochronę środowiska naturalnego.

Wyróżnia się trzy główne rodzaje odpadów papierowych:

1. Odpady poprodukcyjne – powstają podczas produkcji papieru i wyrobów papierniczych. Są to najczystsze odpady, ponieważ nie zawierają zanieczyszczeń i mogą być bezpośrednio zawrócone do procesu produkcyjnego. Należą do nich ścinki, wióry, pyły oraz braki produkcyjne.
2. Odpady przedkonsumenckie – to materiały, które zostały wyprodukowane, ale nigdy nie trafiły do konsumenta końcowego. Obejmują one nieprzedane gazety, książki, katalogi, broszury oraz materiały reklamowe, które nie zostały wykorzystane.
3. Odpady pokonsumenckie – to zużyte produkty papierowe, które zostały wyrzucone przez konsumentów po ich wykorzystaniu. Ta kategoria obejmuje stare gazety, czasopisma, książki, zeszyty, opakowania kartonowe, papierowe torby oraz inne produkty papierowe używane w gospodarstwach domowych i biurach.

W Polsce stosowana jest klasyfikacja makulatury oparta na europejskim wykazie rodzajów i odmian tego surowca. Makulaturę dzieli się na cztery rodzaje: odmiany słabe (A), makulatura średnia (B), odmiany lepsze (C) oraz makulatura mocna (D). Każdy z tych rodzajów posiada swoje specyficzne właściwości i zastosowania w procesie recyklingu.

Proces recyklingu papieru – krok po kroku

Recykling papieru to wieloetapowy proces, który pozwala na ponowne wykorzystanie włókien celulozowych zawartych w makulaturze. Dzięki recyklingowi można znacząco zmniejszyć ilość odpadów trafiających na składowiska oraz ograniczyć wycinkę drzew potrzebnych do produkcji nowego papieru. Jak wygląda ten proces:

1. Segregacja – Pierwszym krokiem jest właściwa segregacja odpadów papierowych w gospodarstwach domowych, biurach i innych miejscach. Papier powinien być oddzielony od innych odpadów i umieszczony w odpowiednich pojemnikach (zazwyczaj niebieskich). Ważne jest, aby makulatura była sucha i niezanieczyszczona substancjami takimi jak olej, farba czy resztki jedzenia.
2. Zbiórka – Posegregowana makulatura jest zbierana przez specjalistyczne firmy i transportowana do punktów skupu lub bezpośrednio do zakładów przetwórczych. W wielu miastach funkcjonują również punkty selektywnej zbiórki odpadów, gdzie mieszkańcy mogą samodzielnie dostarczać makulaturę.
3. Sortowanie – Po dostarczeniu do zakładu przetwórczego, makulatura jest dokładnie sortowana. Zespół pracowników ręcznie usuwa wszelkie zanieczyszczenia, takie jak zszywki, spinacze, taśmy klejące, plastikowe okienka w kopertach czy inne materiały, które mogłyby zakłócić proces recyklingu. Nowoczesne zakłady wykorzystują również automatyczne systemy sortowania, które potrafią rozpoznawać różne rodzaje papieru i oddzielać je od siebie.
4. Prasowanie w bele – Posortowana makulatura jest prasowana w duże, zwarte bele, które ważą około 800 kilogramów. Taki format ułatwia transport i przechowywanie przed dalszym przetwarzaniem.
5. Rozwłóknianie – W papierni bele makulatury są wrzucane do ogromnych kadzi wypełnionych wodą, zwanych pulperami. Tam, pod wpływem mechanicznego mieszania i działania wody, papier rozpada się na pojedyncze włókna celulozowe. W tym procesie dodawane są również specjalne środki chemiczne, które pomagają usunąć farby drukarskie i inne zanieczyszczenia.
6. Oczyszczanie masy papierniczej – Uzyskana masa papiernicza przechodzi przez szereg procesów oczyszczania, które mają na celu usunięcie pozostałych zanieczyszczeń. Wykorzystuje się do tego różne metody, takie jak przesiewanie, odwirowanie czy flotacja (w której bąbelki powietrza przyciągają cząsteczki farby).
7. Produkcja nowych wyrobów – Oczyszczona masa papiernicza jest gotowa do produkcji nowego papieru. Jest ona nakładana na specjalne sita, gdzie woda jest odsączana, a włókna celulozowe łączą się ze sobą, tworząc arkusz papieru. Następnie papier jest prasowany i suszony. W zależności od przeznaczenia, może być również poddawany dodatkowym procesom, takim jak kalandrowanie (wygładzanie), powlekanie czy barwienie.

Jakie są najpopularniejsze produkty z makulatury?

Z makulatury można wyprodukować szeroki wachlarz produktów, które znajdują zastosowanie w różnych dziedzinach życia. Recykling papieru pozwala na ponowne wykorzystanie makulatury i przekształcenie jej w nowe, funkcjonalne produkty, które znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach życia. Najpopularniejsze z nich:

• Tektura – Jest to jeden z najpowszechniejszych produktów wytwarzanych z makulatury. Tektura z recyklingu jest wykorzystywana do produkcji opakowań kartonowych, pudełek, segregatorów, teczek oraz innych materiałów biurowych. Dzięki swojej wytrzymałości i niskiej cenie, tektura z recyklingu stanowi doskonałą alternatywę dla tektury produkowanej z pierwotnej celulozy.
• Gazety i czasopisma – Większość gazet i czasopism jest drukowana na papierze, który w dużej mierze pochodzi z recyklingu. Papier gazetowy może być poddawany recyklingowi nawet do siedmiu razy, zanim włókna celulozowe staną się zbyt krótkie i słabe do dalszego wykorzystania.
• Papier biurowy – Coraz więcej firm decyduje się na wykorzystanie papieru biurowego pochodzącego z recyklingu. Taki papier jest dostępny w różnych gramaturach i formatach, a jego jakość jest porównywalna z papierem produkowanym z pierwotnej celulozy. Wykorzystanie papieru biurowego z recyklingu pozwala na znaczne oszczędności w zużyciu drewna, wody i energii.
• Ręczniki papierowe i papier toaletowy – Produkty higieniczne, takie jak ręczniki papierowe i papier toaletowy, są często wytwarzane z makulatury. Proces produkcji obejmuje dokładne oczyszczanie i sterylizację masy papierniczej, co zapewnia bezpieczeństwo i higienę użytkowania.
• Chusteczki higieniczne – Podobnie jak ręczniki papierowe i papier toaletowy, chusteczki higieniczne mogą być produkowane z makulatury. Dzięki zaawansowanym technologiom oczyszczania i sterylizacji, chusteczki te są miękkie, wytrzymałe i całkowicie bezpieczne dla użytkowników.

Produkcja papieru z makulatury wymaga znacznie mniej energii i wody niż produkcja papieru z pierwotnej celulozy. Szacuje się, że recykling jednej tony papieru pozwala zaoszczędzić około 17 drzew, 26,5 tys. litrów wody oraz 4200 kW energii. Ponadto, recykling papieru przyczynia się do redukcji emisji zanieczyszczeń do powietrza o 74% oraz generuje do 35% mniej ścieków przemysłowych.

Niespodziewane zastosowania przetworzonego papieru

Poza tradycyjnymi produktami, makulatura znajduje również zastosowanie w mniej oczywistych dziedzinach. Innowacyjne technologie i rosnąca świadomość ekologiczna przyczyniają się do poszukiwania nowych sposobów wykorzystania przetworzonego papieru. Niektóre z niespodziewanych zastosowań:

• Doniczki biodegradowalne – Przetworzona makulatura jest doskonałym materiałem do produkcji biodegradowalnych doniczek. Takie doniczki są przyjazne dla środowiska, ponieważ po posadzeniu rośliny w gruncie, doniczka ulega naturalnemu rozkładowi, dostarczając glebie dodatkowych składników odżywczych. Doniczki z makulatury są coraz częściej wykorzystywane w szkółkach roślin i ogrodnictwach, zastępując tradycyjne doniczki plastikowe.
• Izolacja budowlana – Rozdrobniona makulatura może być wykorzystywana jako materiał izolacyjny w budownictwie. Po odpowiednim przetworzeniu i dodaniu środków ognioodpornych, tworzy doskonałą izolację termiczną i akustyczną. Izolacja z makulatury jest lżejsza od tradycyjnych materiałów izolacyjnych, łatwiejsza w montażu i bardziej przyjazna dla środowiska.
• Podłoża hydroponiczne – W rolnictwie hydroponicznym (uprawie roślin bez gleby), przetworzona makulatura może służyć jako podłoże dla roślin. Papier jest rozdrabniany i mieszany z innymi materiałami, tworząc medium, które utrzymuje wilgoć i dostarcza roślinom niezbędnego podparcia. Takie podłoża są szczególnie przydatne w uprawach pionowych i miejskich farmach, gdzie przestrzeń jest ograniczona.
• Systemy sanitarne dla stref kryzysowych – W obszarach dotkniętych klęskami żywiołowymi lub konfliktami zbrojnymi, gdzie dostęp do wody i infrastruktury sanitarnej jest ograniczony, przetworzona makulatura może być wykorzystywana do tworzenia tymczasowych systemów sanitarnych. Specjalnie zaprojektowane toalety z makulatury są lekkie, łatwe w transporcie i montażu, a po użyciu mogą być bezpiecznie utylizowane.

Inne niekonwencjonalne zastosowania przetworzonego papieru obejmują produkcję mebli, elementów dekoracyjnych, materiałów opakowaniowych dla produktów luksusowych, a nawet odzieży. Projektanci i inżynierowie nieustannie poszukują nowych sposobów wykorzystania makulatury, co przyczynia się do rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym i zmniejszenia ilości odpadów trafiających na składowiska.